AKB - Tahribatsız Muayene

Amerikan Tahribatsız Muayene Cemiyetine (ASNT) göre Tahribatsız muayenenin (non destructive testing - NDT) tanımı şu şekilde yapılmıştır. “ Bir cismin kullanılabilirliğini bozmadan onu inceleme amacıyla yapılan testlere tahribatsız muayene denir.” Tahribatsız muayene de “Bu cisimde herhangi bir problem var mı ?” sorusuna yanıt aranırken bu cisme zarar vermemek ve kullanılabilirliğini sürdürmek esastır.
Daha çok tıp alanında yaygın olarak kullanımı kabul görmüş olan ve 1940 lardan itibaren kendisine uygulama sahası bulan X-ray (radyografi), UT (ultrasonik test) ve benzeri test metodları NDT de kullanılan yöntemlerden bazılarıdır.
Yapılan imalatın kalite kontrolü, makine ve ekipmanlardaki yıpranma paylarının ve kalan ömür belirleme çalışmalarında, malzemelerin iç yapısı, kaynaklardaki muhtemel hataların tespiti için NDT uygulanmaktadır. Başlıcaları kaynaklı imalatların tümü ve bu kapsamda ele alınabilecek, enerji santralleri, gaz ve sıvı madde iletim hatları, çelik konstrüksiyon yapı ve inşaatlar, döküm ve dövme imalatları olmak üzere büyük küçük her türlü imalat ve malzeme de NDT kullanımı günümüz şartlarında kaçınılmaz bir hal almıştır.

Genel olarak 18.000 Hertz den yüksek ses titreşimlerine ultrason adı verilmektedir. Yüksek frekanslı ses titreşimlerinin madde içerisinde yol alabilme ve yansıma özelliklerine dayanarak malzemelerin içerisindeki düzensizlik ve hataların kontrol edilmesi genel olarak ultrasonik muayenenin tanımı kabul edilebilir.

Ultrasonik test metodunun en sık kullanıldığı alanlardan biri de kaynaklı birleşimlerin kontrolüdür. Bu yöntem uluslarası standartlarca kabul görmüş ve uygulama sınırları ve şekilleri tarif edilmiştir. (Örn. EN 1714). EN normlarında manuel tarama için uygun görülen en düşük et kalınlığı çelik malzemelerde 8 mm iken Amerikan normlarında bu değer 6 mm ye kadar düşebilmektedir. Ayrıca kullanılan metot ve ekipman özelliklerine göre daha farklı kapsamlarda otomatik veya manuel ölçümler yapılabilmektedir. Avrupa normlarına göre test işlemlerini yapacak ve değerlendirecek personelin EN 473 e göre sertifika sahibi olması gerekmektedir. Amerikan normlarında ise ASNT nin öngördüğü şartlarda sertifikasyon gereklidir. Test yapılabilen malzemelerin özellikleri de gene standartlar tarafından tarif edilmektedir.

Kullanımda olan tanklar, kazanlar, basınçlı kaplar, boru hatları gibi ekipmanların dışardan et kalınlığının ölçülmesi işlemi için ultrason çok doğru ve uygulanabilirliği çok kolay bir yöntemdir. Ekipman içerisindeki korozyon veya aşınma miktarını ölçmek kaydıyla güvenlik derecesini belirlemek ve servis şartlarını değiştirmek mümkün olmaktadır.